Balans bieli i temperatura barwowa wyjaśnione
Zdjęcie zrobione przy żarówce wychodzi pomarańczowe, w cieniu — niebieskawe, choć w obu przypadkach kartka papieru „na oko" wyglądała biało. To nie usterka aparatu, tylko temperatura barwowa światła — i da się ją kontrolować.
01Co to jest balans bieli
Każde źródło światła ma inny odcień — świeca jest wyraźnie pomarańczowa, niebo w pochmurny dzień lekko niebieskie, mimo że ludzkie oko na bieżąco się do tego przystosowuje i rzadko to zauważa. Aparat nie ma tej automatycznej korekty percepcyjnej, dlatego trzeba mu powiedzieć, jaki odcień światła ma traktować jako „biały" punkt odniesienia. To właśnie robi balans bieli (ang. white balance) — koryguje kolory tak, żeby białe obiekty w kadrze faktycznie wyglądały na białe, a nie żółte czy niebieskie.
02Skala Kelvinów
Temperaturę barwową opisuje się w kelwinach (K) — im niższa wartość, tym cieplejszy (bardziej pomarańczowy) odcień światła, im wyższa, tym chłodniejszy (bardziej niebieski). To odwrotność potocznego skojarzenia „ciepły kolor = wysoka temperatura".
03Automatyczny balans bieli
Tryb AWB (Auto White Balance) analizuje scenę i sam dobiera temperaturę barwową — w większości sytuacji radzi sobie dobrze i to bezpieczny wybór na start. Ma jednak słabe punkty: w scenach zdominowanych przez jeden kolor (np. wnętrze pełne zieleni, zachód słońca) automatyka bywa „oszukana" i albo przesadnie koryguje naturalny, ciepły odcień zachodu, albo zostawia niepożądany rzut koloru na skórze.
04Presety w aparacie
Zamiast automatyki można wybrać gotowy preset dopasowany do warunków — aparat zakłada wtedy stałą temperaturę barwową, niezależną od tego, co akurat dominuje w kadrze.
- Światło dzienne — do zdjęć w słońcu, punkt odniesienia ok. 5500 K.
- Pochmurno — dodaje ciepła, korygując naturalnie chłodniejsze światło pochmurnego nieba.
- Cień — jeszcze więcej ciepła niż „pochmurno", bo cień jest jeszcze chłodniejszy.
- Żarowe / jarzeniowe — mocno schładza obraz, żeby zneutralizować pomarańczowy albo zielonkawy odcień sztucznego światła.
05Ustawianie ręczne
Najdokładniejszy sposób to ręczne ustawienie balansu bieli na podstawie neutralnie szarej lub białej powierzchni w danym świetle (tzw. wzorzec szarości albo zwykła kartka papieru). Aparat mierzy, jaki odcień ma ten neutralny punkt w bieżących warunkach, i koryguje całą resztę kadru względem niego. Ma to sens przy dłuższych sesjach w jednym, stałym świetle — studio, wnętrze — gdzie precyzja koloru jest ważna, a scena się nie zmienia.
06Balans bieli a format RAW
W pliku JPEG balans bieli jest „wypalony" na stałe w momencie zrobienia zdjęcia — poprawki są możliwe, ale ograniczone. W pliku RAW temperatura barwowa jest zapisywana jako osobna informacja, którą można dowolnie zmienić po fakcie, bez utraty jakości — dokładnie tak, jakby ustawić ją dopiero teraz, z pełną precyzją. To jeden z praktycznych argumentów za RAW, opisanych szerzej w osobnym wpisie o formatach zapisu.